Κείμενο
Προτεινόμενη Συνταγματική Προσθήκη
Άρθρο Χ – Λαϊκή Απονομή Δικαιοσύνης σε Υποθέσεις Σύγκρουσης Συμφέροντος
Σκοπός της πρότασης είναι η συνταγματική θωράκιση της λαϊκής συμμετοχής στην απονομή δικαιοσύνης, ιδίως σε υποθέσεις όπου το Κράτος ή θεσμικοί φορείς ισχύος είναι διάδικοι, ώστε να αποκαθίσταται η αρχή της αμεροληψίας και της λαϊκής κυριαρχίας.
Προτεινόμενο Συνταγματικό Κείμενο
Άρθρο Χ
Σε υποθέσεις σύγκρουσης συμφέροντος μεταξύ πολίτη και Κράτους, καθώς και σε υποθέσεις θεσμικής βλάβης ή κατάχρησης εξουσίας από όργανα της Πολιτείας, η απονομή της δικαιοσύνης δύναται να ανατίθεται σε Δημόσιο Πλήρως Ορκωτό Δικαστήριο Πολιτών.
Η ουσιαστική κρίση ανήκει αποκλειστικά σε κληρωτούς ενόρκους πολίτες.
Ο δικαστικός λειτουργός μετέχει αποκλειστικά με διαδικαστικά καθήκοντα και δεν συμμετέχει στη λήψη της απόφασης.
Η διαδικασία είναι δημόσια, με εγγυήσεις διαφάνειας και δημοσίευσης των αποφάσεων, κατά τα οριζόμενα στον νόμο.
Οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές και εκτελεστές.
Αιτιολογική Έκθεση (Ι)
Η απονομή της δικαιοσύνης στο όνομα του λαού αποτελεί θεμελιώδη συνταγματική αρχή. Ωστόσο, στις περιπτώσεις όπου το ίδιο το Κράτος είναι διάδικος, η θεσμική αρχιτεκτονική της δικαιοσύνης δημιουργεί αντικειμενικά ζήτημα αμεροληψίας.
Η παρούσα συνταγματική πρόβλεψη δεν αφαιρεί αρμοδιότητες από τη δικαστική εξουσία, δεν υποκαθιστά το δικαστικό σώμα και δεν αλλοιώνει τον πυρήνα της έννομης τάξης. Αντιθέτως, εισάγει εξισορροπητικό μηχανισμό λαϊκής κρίσης εκεί όπου η ανάγκη ενίσχυσης της αμεροληψίας είναι εντονότερη.
Αιτιολογική Έκθεση (ΙΙ)
Η εμπλοκή πολιτών ως ενόρκων ενισχύει τη διαφάνεια, αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών και λειτουργεί αποτρεπτικά έναντι θεσμικών αυθαιρεσιών.
Η διάκριση των εξουσιών δεν παραβιάζεται, καθώς ο δικαστής διατηρεί τον πλήρη έλεγχο της διαδικασίας, ενώ η λαϊκή κρίση περιορίζεται στην ουσία των πραγματικών περιστατικών και της ευθύνης.
Συμβατότητα με το Υφιστάμενο Σύνταγμα
Η προτεινόμενη διάταξη εναρμονίζεται με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, συμπληρώνει και δεν αναιρεί το ισχύον σύστημα απονομής της δικαιοσύνης και κινείται εντός των ορίων της συνταγματικής αναθεώρησης.
Δεν εισάγεται νέο σώμα εξουσίας, αλλά ειδικός τρόπος άσκησης της δικαστικής λειτουργίας σε εξαιρετικές περιπτώσεις θεσμικής σύγκρουσης συμφέροντος.
Ασφάλειες κατά Καταχρήσεων
Για την αποτροπή καταχρήσεων, η πρόταση στηρίζεται σε περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, αυξημένη πλειοψηφία ενόρκων, πλήρη δημοσιότητα της διαδικασίας και υποχρεωτική αιτιολόγηση των αποφάσεων.
Ο θεσμός σχεδιάζεται για εξαιρετικές περιπτώσεις και όχι για γενική χρήση. Αποσκοπεί στην ενίσχυση της αμεροληψίας εκεί όπου η σύγκρουση συμφέροντος είναι αντικειμενικά πιο έντονη.
Συμπέρασμα
Η συνταγματική κατοχύρωση του Δημόσιου Πλήρως Ορκωτού Δικαστηρίου Πολιτών αποκαθιστά την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας, θωρακίζει τη δικαιοσύνη απέναντι στη σύγκρουση συμφέροντος και δημιουργεί θεσμικό αντίβαρο χωρίς ρήξεις με την έννομη τάξη.
Δεν πρόκειται για ρήξη με το κράτος δικαίου, αλλά για εμβάθυνσή του.