Κείμενο
Συνταγματική Αναθεώρηση — Τελικό Πακέτο
Στόχος της πρότασης είναι η μόνιμη κατοχύρωση του θεσμού, ώστε η λειτουργία του να μην εξαρτάται από κυβερνητικές εναλλαγές ή από μεταβαλλόμενες πολιτικές ισορροπίες.
8.1 Προτεινόμενο Συνταγματικό Κείμενο
Άρθρο Χ — Λαϊκή Απονομή Δικαιοσύνης σε Υποθέσεις Σύγκρουσης Συμφέροντος
Σε υποθέσεις σύγκρουσης συμφέροντος μεταξύ πολίτη και Κράτους ή θεσμικών φορέων ισχύος, η απονομή της δικαιοσύνης δύναται να ανατίθεται σε Δημόσιο Πλήρως Ορκωτό Δικαστήριο Πολιτών.
Η ουσιαστική κρίση ανήκει αποκλειστικά σε κληρωτούς ενόρκους πολίτες.
Ο δικαστικός λειτουργός ασκεί αποκλειστικά διαδικαστικά καθήκοντα και δεν συμμετέχει στη λήψη της απόφασης.
Η διαδικασία είναι δημόσια, με υποχρεωτική δημοσίευση του σκεπτικού και των αποφάσεων, κατά τα οριζόμενα στον νόμο.
Οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές και εκτελεστές.
8.2 Αιτιολογική Έκθεση
Η αναγκαιότητα της πρότασης θεμελιώνεται στην ανάγκη θεσμικής αμεροληψίας εκεί όπου το Κράτος εμφανίζεται ως διάδικος ή όπου εμπλέκονται φορείς ιδιαίτερης θεσμικής ισχύος.
Η πρόταση εμφανίζεται ως συμβατή με την αρχή ότι η δικαιοσύνη απονέμεται στο όνομα του λαού και επιχειρεί να δώσει ουσιαστικό περιεχόμενο στη λαϊκή κυριαρχία σε πεδία αυξημένης σύγκρουσης συμφέροντος.
Οι βασικές εγγυήσεις της πρότασης είναι το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, η αυξημένη πλειοψηφία, η πλήρης διαφάνεια της διαδικασίας και η υποχρεωτική δημοσίευση του αποτελέσματος.
Ως πρόσθετο τεκμήριο θεσμικής ωριμότητας, η πρόταση στηρίζεται σε πιλοτική εφαρμογή με δημόσιες ακροάσεις και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
8.3 Διαδικασία Αναθεώρησης
Η πορεία της αναθεώρησης μπορεί να οργανωθεί σε διακριτές φάσεις.
Φάση Α — Κοινοβουλευτική Πρωτοβουλία
Κατάθεση πρότασης αναθεώρησης και έναρξη δημόσιας διαβούλευσης διάρκειας περίπου 30 έως 45 ημερών.
Φάση Β — Επιτροπές
Εξέταση της πρότασης στις αρμόδιες επιτροπές, ιδίως σε επιτροπές Θεσμών και Διαφάνειας και Συνταγματικών Υποθέσεων.
Φάση Γ — Ψηφοφορίες
Διεξαγωγή των προβλεπόμενων κοινοβουλευτικών ψηφοφοριών με τις απαιτούμενες πλειοψηφίες ανά στάδιο.
Φάση Δ — Ερμηνευτικός Νόμος
Μετά τη συνταγματική πρόβλεψη, εκδίδεται ερμηνευτικός ή εφαρμοστικός νόμος, ο οποίος εξειδικεύει τον τρόπο λειτουργίας του θεσμού χωρίς να αλλοιώνει τον πυρήνα της συνταγματικής κατοχύρωσης.
8.4 Ερμηνευτικός Νόμος — Πλαίσιο
Ο εφαρμοστικός νόμος πρέπει να ρυθμίζει ιδίως:
το πεδίο εφαρμογής σε περιπτώσεις σύγκρουσης συμφέροντος,
την κλήρωση και τις εγγυήσεις αμεροληψίας,
τα τυποποιημένα ερωτήματα ΝΑΙ / ΟΧΙ,
την πλειοψηφία 2/3,
την υποχρεωτική δημοσίευση του υλικού και των αποφάσεων.
8.5 Επικοινωνιακή Θωράκιση
Το βασικό δημόσιο μήνυμα της πρότασης συνοψίζεται ως εξής:
Δεν αφαιρούμε αρμοδιότητες. Προσθέτουμε αμεροληψία εκεί που υπάρχει σύγκρουση συμφέροντος.
Για τον δημόσιο λόγο προτείνονται τρία σταθερά σημεία:
Συνταγματικό
Περιορισμένο και ασφαλές
Δοκιμασμένο στην πράξη
8.6 Checklist 60 Ημερών
Η οργανωμένη προώθηση της αναθεώρησης μπορεί να στηριχθεί στα ακόλουθα βήματα:
Οριστικοποίηση του τελικού κειμένου του άρθρου.
Σύνταξη αιτιολογικής έκθεσης.
Συγκρότηση έκθεσης πιλοτικής εφαρμογής.
Οργάνωση δημόσιας διαβούλευσης.
Κατάθεση της πρότασης και συμμετοχή στις σχετικές ακροάσεις.
Συμπέρασμα
Η συνταγματική αναθεώρηση παρουσιάζεται ως το τελικό βήμα θεσμικής σταθεροποίησης του Δημόσιου Πλήρως Ορκωτού Δικαστηρίου Πολιτών. Με σαφές συνταγματικό κείμενο, αιτιολογική βάση, διαδρομή κοινοβουλευτικής επεξεργασίας, εφαρμοστικό νόμο και επικοινωνιακή θωράκιση, ο θεσμός μπορεί να περάσει από την πιλοτική και γνωμοδοτική φάση σε μόνιμη και κατοχυρωμένη συνταγματική πραγματικότητα.